Maison Gertrude

Wat als we woonzorgcentra zouden beschouwen voor wat ze werkelijk zijn: plaatsen waar het leven doorgaat, plekken van zorg en vitale experimenten, zowel voor bewoners als voor personeel, kunstenaars en zelfs het brede publiek.

In die geest wil het Théâtre National Wallonie-Bruxelles, samen met kunstenaar Mohamed El Khatib, een kunstcentrum oprichten binnen de Résidence Sainte-Gertrude, een woonzorgcentrum van de Stad Brussel.

In 2021 startte Mohamed El Khatib onderzoek naar liefde na 65 jaar voor zijn nieuwe creatie La Vie secrète des vieux, gecoproduceerd door het Théâtre National. Het project bestaat uit het verzamelen van getuigenissen van oudere mensen uit verschillende sociale achtergronden om een meervoudig verhaal te weven over liefdeservaringen en een herlezing van seksualiteit. Tijdens dit onderzoek ontmoette hij bewoners van het woonzorgcentrum Les Blés d’Or in Chambéry. Een gesprek met de directie leidde tot de vraag hoe een duurzame band tussen kunst en het dagelijkse leven van bewoners in dergelijke instellingen kan ontstaan. Zo groeide het idee om permanente kunstcentra in woonzorgcentra te creëren.

Woonzorgcentra worden vaak gezien als plaatsen van het einde van het leven, waar men vooral sterft in plaats van leeft. Kunstencentra daarentegen worden soms beschouwd als steriele en levenloze ruimtes, enkel gedefinieerd door de kunstwerken die er getoond worden.

Het doel is niet om kunst in een woonzorgcentrum te plaatsen, maar om haar zichtbaar te maken, omdat ze er al is. De uitdaging is esthetisch, sociaal en politiek. Kunst mag niet beperkt blijven tot een cultureel uitstapje, maar moet deel worden van het dagelijks leven. Rusthuizen, die vaak worden verwaarloosd, moeten opnieuw worden opgenomen in het “gewone” leven. Mohamed El Khatib deelt de overtuiging van Christian Boltanski dat iedereen boven de 60 een museum zou moeten hebben, en dat er duizenden micro-musea zouden moeten bestaan die samen het geheugen van de wereld vormen. Dit project omvat het leven van bewoners in verschillende vormen: tekst, video, fotografie, tekening, collage, performance…

Het doel is om artistieke experimenten en levensvormen te laten ontstaan vanuit de bewoners zelf, en deze te waarderen als manieren om opnieuw in de wereld te staan. Een museum buiten institutionele muren creëren is wellicht de beste manier om onverwachte ontmoetingen te genereren tussen mensen en kunstwerken, en nieuwe vormen van tentoonstelling, delen en frictie uit te vinden tussen mensen die elkaar normaal niet zouden ontmoeten. Het artistieke werk met bewoners richt zich op het hernemen van hun persoonlijke geschiedenis via hun objecten. Kunstenaars schrijven deze unieke levensverhalen in een collectieve geschiedenis in, om samen verschillende manieren te verkennen om zich levend te voelen.

Maison Gertrude
Een project van Mohamed El Khatib met de bewoners en het personeel van de Résidence Sainte-Gertrude, en het OCMW van de Stad Brussel.
Met de steun van de Stad Brussel, het OCMW van de Stad Brussel en de Franse Gemeenschapscommissie.
In samenwerking met Centrale for Contemporary Art, het Design Museum Brussels, het Musée Art & Marges en BPS22.
Dit project werd mogelijk gemaakt dankzij de steun van de Europese Art Explora Prijs – Académie des beaux-arts.
Met de steun van de Ambassade van Frankrijk in België en het Institut Français, in het kader van EXTRA, een programma ter ondersteuning van hedendaagse Franse creatie, evenals de Nationale Loterij en Cyclup.